Nafarroako Kalte Zerebralaren Elkarteak (Adacen) Centro de Investigación en Inteligencia Artificial de Navarra eta Nafarroako Adimen Artifizialaren Ikerketa Zentroak (NAIR Center) indarrak batu dituzte NeuroPredict martxan jartzeko, errehabilitazio neurologikoa gauzatzeko modua eraldatzea helburu duen proiektu berritzailea. Hartutako kalte zerebralak, iktus batek eragiten duenak bezala, ehunka pertsonari eragiten die urtero Nafarroan, eta suspertze prozesu luzeak eskatzen dituzten ondorioak utzi ohi ditu. Espainian, iktusak osasun publikoaren mehatxu nagusietako bat izaten jarraitzen du: urtean 90.000 iktus kasu berri erregistratzen dira, 23.000 heriotzarekin baino gehiagorekin, eta bizirik jarraitzen dutenen % 30 baino gehiago desgaitasun edo mendekotasun mailaren batekin geratzen dira. Osasun-erronka horren aurrean, adimen artifiziala aliatu bihurtzen ari da lesio neurologikoak izan dituzten pertsonei errehabilitazio-terapia pertsonalizatuagoak eta eraginkorragoak eskaintzeko.
“la Caixa” Fundazioaren eta Nafarroako Kutxa Fundazioaren Innova programaren laguntzarekin, proiektua 2027ko ekainera arte garatuko da.
NeuroPredict-ekin etapa berri bat hasten da errehabilitazio neurologikoan. Proiektuak aukera emango du modu ez-inbaditzailean erregistratzeko bai garunaren jarduera, bai Adacen erabiltzen duten pertsonen mugimendua errehabilitazio-ariketetan. Neurketa horiek elektroentzefalografia (EEG) (burmuineko aktibitate elektrikoa atzematen duen sentsoredun kasko bat) eta gorputzean jarritako azelerometroen bidez egingo dira, mugimenduak zehaztasunez monitorizatzeko. Datu horietatik abiatuta, eta adimen artifizialeko algoritmo aurreratuei esker, NAIR Centerrek errehabilitazio-programa pertsonalizatuak diseinatzen lagunduko duten patroiak identifikatu ahal izango ditu, esku-hartze terapeutikoak pertsona bakoitzaren jarduera neuronal eta motorraren bilakaeraren arabera doituz, eta hobekuntza nabarmenik ekartzen ez duten terapia-zatiak murriztuz, hobekuntza eragiten dutenetan zentratuz. Terapian zehar garuneko datuak eta datu motorrak aldi berean jasotzea guztiz gauza berria da zientziaren eta klinikaren esparruan.
NeuroPredict-ek terapiak modu zehatzagoan eta lortutako emaitzetan oinarrituta doitzeko aukera emango du, eta errehabilitazioko profesionalei lagunduko die paziente bakoitzaren hondar-gaitasunak indartzen eta haien autonomia sustatzen. Sistema baliagarria izango da, halaber, mediku, fisioterapeuta eta terapeuta okupazionalentzako laguntza-tresna gisa, kasu bakoitzaren eboluzioari eta pronostikoari buruzko erabaki seguruagoak hartzen lagunduko baitie. Horrek tratamendu eraginkorragoak ekarriko ditu, denboran irauten duten aurrerapenak, eta, batez ere, iktus baten edo beste kalte neurologiko batzuen ondorioekin bizi direnentzat bizi-kalitate hobea.
“Proiektu honek datu-zientzia, neuroteknologia eta pertsonarengan oinarritutako arreta konbinatzen ditu, garuneko kaltea duen pertsona bakoitzak bilakaera desberdina baitu. NeuroPredict-ekin terapia denbora errealean egokitu ahal izango dugu garunak nola erantzuten duen kontuan hartuta, eta hori mugarri bat izango da errekuperazio neurologikoan”, adierazi du Andrés Ilundáin Esquíroz-ek, Adacen-eko zuzendariak. Azken helburua “pertsonek ahalik eta autonomia handiena berreskuratzea eta beren egunerokoa hobetzea da, beharrezkoak ez diren terapiak murriztuz eta ahaleginak optimizatuz”.
Elkarlaneko proiektua
Proiektu hori bideragarria da neuroteknologian eta adimen artifizialean egin diren azken aurrerapenei esker; izan ere, orain dela gutxi arte, erabiltzaileak errehabilitazio-ariketak egiten zituen bitartean in situ jasotako hainbat datu ezin ziren zehatz-mehatz aztertu. Ekimenak hiru tresna handi uztartuko ditu: monitorizazio aurreratuko teknologia, datuen analisi adimenduna eta arreta guztiz pertsonalizatua.
“NAIR Center-entzat, NeuroPredict adibide bat da, adimen artifizialak pertsonen bizitza zuzenean nola hobetu dezakeen erakusten duena”, azpimarratu du Marisol Gómez Fernándezek, erakunde horretako zuzendari zientifikoak. “Adacen-ekin dugun lankidetza horri esker, oinarrizko ikerketa praktika klinikora eraman dezakegu, eta Nafarroan soluzio aitzindari bat sortu, errehabilitazio neurologikorako joera markatu lezakeena”, gehitu du Gómezek.
NeuroPredict-ek garrantzi berezia du berreskuratze-prozesuaren fase luzeenetarako. Lesioa gertatu eta denbora asko igaro ondoren ere, lortutako aurrerapenei eusteko, atzerapausoak saihesteko eta garunaren plastikotasuna etengabe estimulatzeko baliabideak eskainiko ditu tresna honek. Hala, fase subakutuan dauden pazienteei ez ezik (kalte zerebralaren ondoren, hain zuzen), fase kronikoan daudenei ere egingo die mesede, errehabilitazio-lana optimizatuz eta terapien intentsitatea txikiagotuz eboluzioa moteltzen ari denean.
Ahalegin horien guztien ondorioz, Nafarroa erreferente bihurtu da errehabilitazio neurologikoari aplikatutako berrikuntzan, eta etorkizunean beste ingurune batzuetan eta beste patologia neurologiko batzuetarako erreplika daitekeen eredu bat sortu da. Azken batean, NeuroPredict-ek paradigma aldaketa bat dakar: teknologia aurreratua erabiltzen du garuna (eta ez gorputza bakarrik) errekuperazioaren erdigunean jartzeko, tratamendu adimentsuagoak, gizatiarragoak eta eraginkorragoak bultzatuz, pertsona kaltetuen eta haien familien bizitza hobetzeko.
ZENBAIT DATU
- La inteligencia artificial permite analizar grandes volúmenes de datos clínicos, motores y neuronales para ajustar tratamientos en tiempo real, aumentando la eficacia.
- Estudios recientes en neurorehabilitación muestran que los tratamientos personalizados pueden mejorar entre un 25 y un 40 % los resultados funcionales frente a terapias las terapias actuales.
- El uso de tecnologías como EEG y acelerómetros en combinación con IA permite detectar patrones de mejora o estancamiento antes de que sean visibles clínicamente, optimizando la toma de decisiones terapéuticas.
- NeuroPredict es uno de los primeros proyectos en el ámbito estatal que integra datos cerebrales y de movimiento en tiempo real, analizados con inteligencia artificial, dentro del entorno terapéutico.
